Communicatief analfabetisme

Sinds de geboorte van Project I3 vzw ontmoet ik vele ouders en leerkrachten die aangeven hoe de communicatie met de gesprekspartner steeds moeilijker verloopt. Ontstaat er na de kloof van de 'laaggeletterdheid en de kloof van het 'digitaal analfabetisme' een nieuwe kloof nl. het 'communicatief analfabetisme'?

Laaggeletterdheid en digitaal analfabetisme zijn begrippen die aangeven dat er een kloof bestaat tussen de mensen waarop deze begrippen van de toepassing zijn én de rest van onze samenleving.

Tot het begin van de 20ste eeuw was het grootste gedeelte van onze bevolking analfabeet. Maar aangezien boodschappen meestal mondeling werden doorgeven, had het niet of nauwelijks kunnen lezen zelden een grote impact. 

Hierin kwam echter verandering toen de wet op de leerplicht op 19 mei 1914 in België werd gestemd. Kinderen tussen 6 en 12 (én bij uitbreiding uiteindelijk tot 18 jaar nu) moesten leren. Lezen en schrijven maakt hier nog steeds een belangrijk onderdeel van uit.

Toch blijven eind 2018 15 % van de volwassen Vlamingen tussen 16 en 65 jaar laaggeletterd. Ze hebben problemen om teksten te begrijpen, te evalueren, de inhoud te gebruiken in hun eigen leven, ...

Bron: Doe mee met de week van de geletterdheid 2017, Inspiratiepakket voor armoedeorganisaties, p. 11 op basis van het PIAAC-onderzoek 2012 http://www.armoedebestrijding.be/cijfers_analfabetisme.htm

Naast de kloof van het onvoldoende technisch en begrijpend leesvaardig zijn ontstond met de komst van de digitalisering een nieuwe grote hindernis. 

Nog teveel mensen vinden het gebruik van de computer een te grote uitdaging. 

Steeds meer verwacht de overheid van ons, burgers,  dat we onze handelingen en communicatie digitaal verrichten. Een attest van goed zedelijk gedrag aanvragen doe je online. Tax-on-web wordt steeds meer gepromoot. Een huis of een job zoeken gebeurt steeds vaker via websites. En facturen betaal je toch ook via Homebank?

Ook scholen stappen steeds meer op de digitale snelweg. Want gaat digitaal alles niet zoveel sneller en vlotter?

Scholen gebruiken Smartschool voor intern en extern gebruik. Punten van toetsen vliegen tijdens het weekend rond de oren. Afspraken voor een rapportbespreking worden gemaakt via de knop 'oudercontact'. Via Gimme worden ouders aangesproken over uitstappen, last-minute mee te brengen schoendozen en de acties rond de Warmste Week.

Op school wordt leerlinginformatie opgeslagen op platforms zoals Schoolonline of Questi.

Communicatie met ouders verliep toch nooit zo vlot?I

Ik wil dit langs deze weg bewust in vraag stellen.

Tijdens mijn vormingen ga ik samen met scholen op weg zodat ze steviger in hun schoenen staan om kansarmoede te herkennen. Maar steeds opnieuw ervaar ik dat vele leerkrachten vooral bang zijn om een echt gesprek aan te gaan met betrokken ouders. Want hoe kunnen ze op voorhand hun reactie inschatten? Hoe verpakken ze de moeilijke boodschap? Dus worden boodschappen te vaak via digitale weg of telefonisch gebracht. Of ze worden genegegeerd. In de hoop dat de situatie zal opklaren...

Ik ontmoet ook ouders die aangeven dat ze wakker liggen van de communicatie met de school. Ze weten vaak niet hoe ze hun boodschap op een duidelijke manier kunnen overbrengen. Ook zij twijfelen over de verpakking van de moeilijke boodschap en zwijgen langer dan zinvol is. Ook zij gebruiken vaker de digitale weg waardoor een aaneenschakeling van boodschappen ontstaat.

En daarom stel ik u de vraag: ontstaat er naast de kloof van de laaggeletterdheid en de kloof van het digitaal analfabetisme ook een kloof van het communicatief analfabetisme?

Verleren we als mensheid stilaan het 'live' durven communiceren, het lezen van elkaars lichaamstaal, het duidelijk verwoorden van een boodschap? 

Is de opkomst van onze digitale wereld de achteruitgang van onze menselijke communicatie?